Gilbert Soeters gebruikt het verleden als kompas voor de toekomst

De wieg van Maastricht

Gilbert is opgeleid als archeoloog en kunsthistoricus. In 1999 begon hij bij Rijkswaterstaat als archeoloog voor de Maaswerken. Dat was in die tijd bijzonder: “Archeologie kreeg al vroeg een volwaardige plaats binnen een grootschalig rivierproject.” Tijdens de Maaswerken gebruikte Gilbert verschillende instrumenten en methodieken om kennis over het landschap en de mensen die er vroeger woonden te verzamelen. Ervaringen die sinds 2005 van pas komen in zijn werk bij de gemeente Maastricht als archeoloog.

De band tussen Maastricht en de Maas gaat volgens hem terug tot het ontstaan van de stad. De rivier en de Romeinse brug vormden samen de wieg van Maastricht. Rond de brug, die iets meer dan 100 meter zuidelijker lag dan de Servaasbrug, ontstond handel en bedrijvigheid. Zo groeide een stad die haar rijkdom en bekendheid voor een belangrijk deel aan de Maas te danken heeft.

Een dynamisch landschap

“De Maas is geen vaststaand element in het landschap”, zegt Gilbert. Door de eeuwen heen heeft de rivier haar loop meermaals verlegd. Juist die dynamiek maakt de geschiedenis van het Zuidelijk Maasdal volgens Gilbert zo boeiend. “De rivier bood mensen kansen, maar stelde hen ook voor problemen. Hoogwater, veranderende rivierlopen en de noodzaak om veilig te kunnen wonen, reizen en handelen vroegen telkens om nieuwe oplossingen. De mens bleek daarbij steeds opnieuw vindingrijk.”

“Elke periode heeft iets te bieden,” zegt Gilbert. Een archeologische vondst staat volgens hem nooit op zichzelf. Er is altijd een band met het landschap en met de keuzes die mensen vroeger maakten.

Het verleden als kompas voor de toekomst

“De taak van een archeoloog bestaat niet alleen uit het onderzoeken en beschermen van archeologische resten. Minstens zo belangrijk is het delen van kennis.” Gilbert wil het verleden begrijpelijk en beleefbaar maken. Zo laat hij zien hoe sterk het verleden verbonden is met het Maastricht van nu.

“Bovendien mogen we de rol van erfgoed niet onderschatten en kunnen we goede oplossingen uit het verleden meenemen naar het nu.” Oude landschappen, waterwerken en verdedigingswerken vertellen niet alleen iets over vroeger, maar laten ook zien hoe mensen toen omgingen met water, en uitdagingen zoals veiligheid en de beschikbare ruimte.

“Soms moeten we niet alleen ruimte maken voor moderne oplossingen, maar ook durven kijken naar wat in het verleden heeft gewerkt.

Zo wijst hij op de voormalige Heugemse Overlaat, die bij hoogwater een belangrijke functie had. De overlaat is nu verdwenen, maar laat wel zien hoe mensen het landschap vroeger gebruikten om met de rivier om te gaan.

Gilbert hoopt dat de historische kennis ook bij de ontwikkeling van de nieuwe maatregelen wordt toegepast. Dat helpt om het landschap beter te begrijpen. Het kan bovendien zorgen voor een breder palet aan mogelijke oplossingen om met de Maas om te gaan.